Seria 4, Odcinek 5 – Mute

Seria 4, Odcinek 5 - Mute
Seria 4, Odcinek 5 – Mute

Niemcy, rok 1953. Cztery pary małżeńskie zawiązują tajną grupę z zamiarem przeprowadzenia nietuzinkowego eksperymentu. Pragnąc rozwinąć u siebie i swego potomstwa zdolności parapsychiczne, postanawiają porzucić komunikację werbalną z dziećmi, których się spodziewają. Ma to służyć wykształceniu się umiejętności telepatycznego porozumiewania się, zarówno u rodziców i ich latorośli. Na kolejnym etapie zamierzają stworzyć enklawę złożoną tylko i wyłącznie z osób nadnaturalnie uzdolnionych. Oczywiście, nie wszyscy z zebranych są całkowicie przekonani do tego, iż odmawianie dzieciom tradycyjnego wychowania i pozbawianie ich normalnego dzieciństwa jest dla nich odpowiednie. Jednak przewodzący zebraniu stwierdza, że jest to koszt, który należy ponieść by móc osiągnąć szczyty możliwości ludzkiego umysłu. Ostatecznie wszyscy składają przyrzeczenie, iż postąpią zgodnie z ustalonymi regułami. Jedna z par, małżeństwo Nielsenów (Claudia Bryer i Robert Boon) informuje pozostałych, że zamierzają się przenieść do Stanów Zjednoczonych, do miasteczka German Corners w stanie Pensylwania. Pozostali członkowie stowarzyszenia życzą im wszystkiego najlepszego i powodzenia w przeprowadzanym eksperymencie. Nikt z nich nie zobaczy już Nielsenów żywymi.

Miasteczko German Corners w stanie Pensylwania, rok 1963. Szeryf Harry Weeler (Frank Overton) otrzymuje zgłoszenie o pożarze, który wybuchł w domu państwa Nielsenów. Przybyła na miejsce zdarzenia jednostka straży pożarnej niewiele może pomóc – domostwo niemal w całości zostało pochłonięte przez płomienie a jego mieszkańcy spłonęli. Jednak nie wszyscy. Nieopodal domu szeryf i strażak znajdują dziecko państwa Nielsenów, dziesięcioletnią Ilse (Ann Jillian). Choć dziewczynka nie odniosła żadnych widocznych obrażeń, wydaje się być w stanie ciężkiego szoku, na karb którego pan Wheeler składa jej niezdolność do wydania z siebie jakiegokolwiek dźwięku.

Screenshot_2
So ‚the undersigned” having accepted the following propositions: „A, that prior to the inception of language, „man communicated by telepathic means; „and b, that this ability not only still exists „but can be redeveloped to its former effectiveness; „do hereby agree to the following precepts. „One, that we shall henceforth dedicate „our professional and private lives „to the study of mental telepathy „and whatever extrasensory functions „may be supplemental to it. „Two, that the findings of the study shall be applied „not only to ourselves, but to all our children. „Three, that each family unit „shall reside in a location „calculated to prevent „the interference of society. „Four, that monthly correspondence „shall be exchanged „until such time as they will establish „a joint colony „in which communication of every sort shall be exclusively mental. ” There are sure to be other details, of course, but for now, this should suffice to get us started.

Jako, że ani szeryf ani nikt w miasteczku nie zna żadnych żyjących krewnych, którym można by powierzyć małą Ilse, pan Wheeler postanawia zabrać dziecko do domu i powierzyć opiekę nad nią swojej żonie, Corze (Barbara Baxley). Państwo Wheelerowie niedawno przeżyli własną wielką tragedię – ich córeczka Sally zginęła wskutek utopienia. Cora umieszcza Ilse w pokoiku swojej zmarłej córeczki i niemal instynktownie obdarza ją matczynymi uczuciami.

Tymczasem szeryf Wheeler kontynuuje próbę nawiązania kontaktu z rodziną Ilse. Niestety, bezskutecznie. Ostatecznie jednak dowiaduje się, że państwo Nielsen otrzymywali korespondencję z Niemiec. Otrzymawszy adres osób, z którymi się kontaktowali zmarli rodzice Ilse, postanawia do nich napisać. Tymczasem Cora, która bezgranicznie pokochała małą milczącą dziewczynkę, zabiera list ze skrzynki pocztowej i pali go na popiół. Sytuacja powtarza się kilkukrotnie – kobieta niszczy wszystkie listy, które jej mąż zamierzał wysłać do niemieckich przyjaciół Nielsenów.

"Can't talk, can't cry, can't do nothing. She's not burned, though. How could she get out without being burned?"
„Can’t talk, can’t cry, can’t do nothing. She’s not burned, though. How could she get out without being burned?”

Ilse nadal nie jest w stanie się odezwać. Kierowane do niej słowa odbiera w formie niezrozumiałego, irytującego bełkotu. Za to okazuje się, że całkiem dobrze radzi sobie z odczytywaniem myśli otaczających ją ludzi. Ponadto potrafi wniknąć do umysłów niektórych osób i odbierać świat ich zmysłami. Krótka reminiscencja z przeszłości ukazuje nam szkolenie Ilse dokonywane przez jej ojca. Ów zamiast uczyć jej mowy, tak kierował edukacją, by miast pojęć postrzegała rzeczywistość za pomocą obrazów. Stąd też jej niezdolność rozumienia słów i zdolności telepatyczne, wykształcone po latach treningu prowadzonego przez rodziców.

Jakiś czas później do domu państwa Wheelerów przybywa nauczycielka, panna Frank (Irene Dailey), która zamierza pomóc dziewczynce w prawidłowym zaadaptowaniu się do środowiska i w rozwinięciu zdolności normalnej komunikacji. Ilse jest przerażona tym, co odczytała w myślach panny Frank. Kobieta jest apodyktyczna i surowa. Cora Wheeler waha się przed posłaniem, wyraźnie zlęknionej widokiem kobiety, Ilse do szkoły, ale panna Frank przekonuje ją, że jest w stanie pomóc dziewczynce w powrocie do normalności.

Screenshot_5
„Nobody’s going to be angry with you. Don’t be afraid of us, Ilse. Don’t be afraid of us.”

Kobieta, która w swym dzieciństwie doświadczyła traumatycznych przeżyć, myśli że dziewczynka zamknęła się w sobie z sobie z podobnych powodów. Problem Ilse jednak tkwi o wiele głębiej, niż może się spodziewać panna Frank – ona nigdy nie mówiła i teraz, kiedy nauczycielka nakazuje dzieciom powtarzać imię dziewczynki, ta czuje się coraz bardziej osaczona, a wypowiadane chóralnie słowa, których nie rozumie sprawiają jej autentyczny ból.

Mija jakiś czas. Z Niemiec do German Corner przybywa małżeństwo Wernerów (Eva Soreny i Oscar Beregi). Od dawna nie otrzymali odpowiedzi na wysyłane do Nielsenów listy i zaniepokojeni postanowili odwiedzić ich w Ameryce. Kiedy szeryf Wheeler wyjaśnia im co się stała z ich przyjaciółmi, profesor Karl i jego żona Maria postanawiają zabrać Ilse ze sobą do Niemiec. Według informacji, które przesyłali im Nielsenowie, dziewczynka dysponuje największym talentem spośród innych poddanych telepatycznemu szkoleniu dzieci.

"Oh, please, help me! I'm here, Ilse Nielsen! Help me, please!"
„Oh, please, help me! I’m here, Ilse Nielsen! Help me, please!”

W domu państwa Wheelerów, profesor, jego żona i zaniepokojona Cora, oczekują na powrót Ilse ze szkoły. Kiedy dziewczynka staje w progu, profesor i pani Werner próbują porozumieć się z nią za pośrednictwem telepatii. Bezskutecznie. Szkolenie przeprowadzone przez pannę Frank sprawiło, że talent porozumiewania się pozazmysłowego uległ zredukowaniu. Teraz Ilse słyszy myśli niewyraźnie, tak jak uprzednio odbierała mowę. Dziecko, nękane szumem myśli wysyłanych przez państwo Wernerów, krzyczy raz za razem „Mam na imię Ilse!”. Cora Wheeler, nie mogąc dłużej powstrzymać emocji, chwyta dziewczynkę w ramiona i stanowczo stwierdza, że nie pozwoli zabrać jej dziecka. Profesor Werner i jego żona, widząc że talent dziewczynki zanika, postanawiają pozostawić Ilse w domu kochającej ją Cory Wheeler – matki, której tak naprawdę dziewczynka nigdy nie miała.


Odcinek „Mute” oparty został na opowiadaniu napisanym i osobiście zaadaptowanym przez Richarda Mathesona na potrzeby „Strefy Mroku”. Historia, która wyłączywszy zmianę płci obdarzonego telepatycznymi zdolnościami dziecka, pozostała bez poprawek w stosunku do oryginału, nie należy jednak do najlepszych w dorobku Mathesona. Trudno jednak nie docenić konceptu, w którym autor podejmuje się krytyki rodziców, którzy wykorzystując i wyrządzając swym pociechą ogromną krzywdę, realizują za ich pośrednictwem swoje własne niespełnione ambicje i nieosiągnięte marzenia. Ilse reprezentuje wszystkie dzieci, którym odmówiono normalnego i radosnego dzieciństwa, zmuszając je do nieustannych ćwiczeń, mających prowadzić do osiągnięcia biegłości w danej dziedzinie i maksymalnego wykorzystania – posiadanego, bądź wydumanego przez rodziców – talentu. Temu elementowi historii Mathesona nie da się wiele zarzucić.

Screenshot_6
„It was positively criminal of her parents not to have started her education years ago. The smugness of them. The insufferable disdain. (…) In many ways, the fire was a blessing of her life.”

Gorzej jednak, że metody i zachowanie postaci mających wpływ na dalszy rozwój Ilse – i podjęte przez nich działania, które ostatecznie wychodzą jej na dobre (?) – trudno jednoznacznie ocenić jako właściwe z moralnego punktu widzenia. Panna Frank, próbująca wydobyć dziecko z traumy, błędnie filtrując zachowanie Ilse przez pryzmat własnych doświadczeń – podtekst odnoszący się do wykorzystywania seksualnego nie mógł być chyba bardziej czytelny – stosuje sposoby brutalne, zakrawające niemal na miano tortur. Metody, które paradoksalnie okazują się skuteczne i przyczyniają się do tego, że Ilse pozostaje w kochającej ją rodzinie. A przynajmniej zostaje z kochającą ją osobą, albowiem w zachowaniu szeryfa Wheelera trudno dopatrzyć się jakichś cieplejszych uczuć (strasznie wyprana z uczyć rola Franka Overtona, który tak pięknie zagrał emocjami wcielając się w ojca Martina Sloana w odcinku Walking Distance).

"I know exactly what you are. I know, because my father tried to force me into the same thing when i was your age, and after many years of concentrated effort, i overcame that sickness which my father had forced on me as i am going to help you overcome it, Ilse."
„I know exactly what you are. I know, because my father tried to force me into the same thing when i was your age, and after many years of concentrated effort, i overcame that sickness which my father had forced on me as i am going to help you overcome it, Ilse.”

Sama postać Cory Wheeler też wzbudza mocno ambiwalentne uczucia. Kobieta wyraźnie zaspokaja swe potrzeby emocjonalne, niekoniecznie myśląc o tym, co jest dobre dla samej Ilse. Źródło jej uczuć do dziewczynki jest oczywiste – Ilse wypełnia pustkę pozostawioną w życiu Cory przez jej zmarłą córeczkę, Sally. I choć ostatecznie nie można uznać, by z powodu zachowania Cory spotkała dziecko krzywda, to zestawiając zaborczą miłość, jaką kobieta obdarza Ilse z tym, czego naprawdę pragnie dziewczynka – chce dołączyć do innych, podobnych jej dzieci – trudno tu nie odczuć pewnego dysonansu.

Jakkolwiek, „Mute” ma kilka naprawdę dobrych i mocno targającymi emocjami scen. Jedną z nich jest ta, w której panna Frank dzieli się z Ilse swoimi wspomnieniami, mogących sugerować to, iż była wykorzystywana w dzieciństwie. Irene Dailey zagrała tę scenę na naprawdę wysokim poziomie. Równie silnych wrażeń dostarcza finał, gdy Cora ze łzami w oczach obejmuje Ilse i stwierdza, że nikt jej nie odbierze dziewczynki. Te dwie poruszające i znakomicie zagrane sceny nie niwelują jednak niekoherencji scenariusza, którą później często wytykano Mathesonowi. Ów zwykł stwierdzać – „Nie jest tak źle. W końcu znalazła się w domu, gdzie otoczona jest opieką przez kochających rodziców.”

Screenshot_10
„You can’t take her away from me! Cora! No! I won’t let them. I love her. And she loves me, and she needs me. You have no right. You have no right!”

Odnośnie młodej Ann Jillian w roli Ilse – momentami miałem problem z odczytaniem emocji dziecka, jak również często zdarzało się tak, że przyjmowało ono wyraz twarzy i zachowywało się zupełnie nieadekwatnie do rozgrywających się wydarzeń. Oczywiście, jej gra aktorska utrzymywała się na całkiem dobrym poziomie, jakkolwiek pewne elementy jej występu cechowały się lekką nienaturalnością. Z żalem przyjąłem też fakt, że znakomity aktor, Oscar Beregi – znany z roli hitlerowskiego oprawcy Gunthera Lutze z odcinka Deaths-Head Revisited – dostał rolę tak niewymagającą i niedającą mu szerszego pola do popisu. Jest to jednocześnie ostatni występ tego aktora w „Strefie Mroku”.

Pojawienie się Franka Overtona nie jest jedynym elementem, łączącym „Mute” z odcinkiem „Walking Distance”. Charakterystyczny plan zdjęciowy ukazujący centrum małego miasteczka pojawił się wcześniej w rzeczonym odcinku, jak również w epizodach A Stop at WilloughbyI Sing the Body Electric.

- You know that, Karl. For them, Ilse was less a daughter than she was an experiment in flesh. She's going to be all right. For now, she's loved, and that is so much more important than telepathy. Isn't it? - Yes, liebchen. Much more important."
– You know that, Karl. For them, Ilse was less a daughter than she was an experiment in flesh. She’s going to be all right. For now, she’s loved, and that is so much more important than telepathy. Isn’t it? – Yes, liebchen. Much more important.”

Ocena odcinka: 7/10

Reklamy
Seria 4, Odcinek 5 – Mute

Jedna uwaga do wpisu “Seria 4, Odcinek 5 – Mute

  1. Do tego odcinka autorstwa mojego ulubionego scenarzysty SM pasuje idealnie zdanie – słaby Matheson to wciąż dobry Matheson. Jak zobaczyłem na początku odcinka kto odpowiada za scenariusz to byłem pewien jednego, że to nie będzie zmarnowana godzina. No i tak było. Co prawda nie dorównuje odcinek najlepszym scenariuszom tego autora, ale pomimo tego nie schodzi poniżej pewnego dobrego poziomu. Identycznie jak Ty oceniam odcinek na 7/10 i w sumie zgadzam się ze wszystkim co napisałeś. Choć ja przez ten pożar na początku odcinka miałem skojarzenia z powieścią Podpalaczka Kinga i jej filmową adaptacją – spodziewałem się historii o demonicznym dziecku, ale fabuła poszła innym torem. A właśnie bym zapomniał – jest jedna rzecz co mi się bardzo podobała w odcinku i jest to soundtrack, muzyka była po prostu świetna.

    Polubione przez 1 osoba

Skomentuj

Wprowadź swoje dane lub kliknij jedną z tych ikon, aby się zalogować:

Logo WordPress.com

Komentujesz korzystając z konta WordPress.com. Wyloguj / Zmień )

Zdjęcie z Twittera

Komentujesz korzystając z konta Twitter. Wyloguj / Zmień )

Zdjęcie na Facebooku

Komentujesz korzystając z konta Facebook. Wyloguj / Zmień )

Zdjęcie na Google+

Komentujesz korzystając z konta Google+. Wyloguj / Zmień )

Connecting to %s